Nog voor het publiek goed en wel binnen is, staat danser Flo Van Deuren al op scène. Ze glijdt moeiteloos tussen de drie palen die in een driehoek zijn opgesteld, terwijl de vier andere dansers zich aan de zijkanten hebben verspreid en samen met het binnendruppelende publiek meekijken naar hoe zij de ruimte inneemt. Met die openingszet wordt de blik meteen tot onderwerp gemaakt. Vanaf de eerste seconde belooft 'Clusterfuck' een geraffineerde koppeldans te worden tussen publiek en performers, balancerend op de as van kijken en bekeken worden.

Ploegsport

Een voor een krijgen ook de andere vier dansers hun solomoment tussen de palen. Elk van hen brengt een andere bewegingstaal mee, een ander lichaam, een andere artistieke achtergrond. Aanvankelijk gebeurt dat haast ingetogen: geen trucs, geen show, alsof ze gewoon op een dansvloer in een club staan met de paal als partner. Het is een integere, gulle manier om iedereen voor te stellen, net genoeg om de diversiteit van deze groep zichtbaar te maken. Ondertussen kijken de andere dansers steeds mee naar wie centraal staat, met een aandacht die bijna ingehouden ademt. Alsof ze zeggen: wij zijn hier, stuk voor stuk anders, maar we dragen dit samen.

Mesropyan en haar dansers verkennen de bewegings-mogelijkheden rond drie palen als collectief.

Die solidariteit krijgt later een fysieke vertaling. Waar de solo's nog behoedzaam zijn, groeit 'Clusterfuck' uit tot een staaltje performen-als-ploegsport. Mesropyan en haar dansers verkennen de bewegingsmogelijkheden rond drie palen als collectief: momenten van technisch vernuft wisselen af met sequenties waarin zorg voor elkaar en letterlijk op elkaar kunnen bouwen centraal staan. Zo transformeren ze van een kronkelende massa lichamen op de vloer tot een team dat minutenlang, in sneltempo en zonder één zichtbare misstap, rondom de voorste palen draait om daarna op handen en voeten in een kring te bewegen, elk hoofd rustend op de onderrug van wie vooropgaat.

Dat Mesropyan zo bewust inzet op deze zelfbewuste, collectieve presentatie, verwondert niet. Paaldans vindt zijn oorsprong in sekswerk, zo stellen de grondleggers van Jezebel Studio — de Brusselse paaldansschool waaraan de meerderheid van deze performers verbonden is — zelf op hun website. Jezebel geldt in de hoofdstad als een inclusieve safe space voor queer mensen en andere minderheidsgroepen, en hecht er expliciet belang aan die herkomst niet te vergeten of onterecht toe te eigenen. Meerdere leden en docenten zijn zelf sekswerker. Kennis en levenservaring vormen op die manier de basis waarop de studio haar aanpak en waarden bouwt.

Kijken en bekeken worden

'Clusterfuck' ligt in het verlengde van dat mission statement. Op scène zien we vijf FLINTA-performers (Female, Lesbian, Intersex, Non-binary, Trans en Agender) hun discipline met volle overtuiging presenteren. Het kijken en bekeken worden vormt daarbij de kern van het verleidingsspel tussen paaldansers en publiek. Het ene moment word je als toeschouwer uitgenodigd om mee te kijken, het volgende kijken de performers je recht aan — uitnodigend én uitdagend tegelijk. Wees maar zeker: wie kijkt, wordt hier evengoed bekeken. Door dat oogcontact vast te houden, zorgen de dansers ervoor dat je soms niet durft weg te kijken. En net op dat moment, wanneer mijn eigen blik wordt weerkaatst, word ik me bewust van mijn positie als toeschouwer. Wat zie ik, of wíe zie ik? Waarom kijk ik, en waarom word ik bekeken? Wie zit er eigenlijk naast mij in de zaal? Het zijn vragen die 'Clusterfuck' moeiteloos oproept, net dat zelfbewustzijn maakt van deze voorstelling een zorgvuldig gecomponeerde, gelaagde kijkervaring — en ontegensprekelijk ook een erotische. Nergens echter worden de performers louter lustobject van een ‘male gaze’: ze tonen paaldans als zelfexpressie, als eigenaarschap over de eigen sensualiteit.

 De performers dirigeren zelf de blik en de perceptie van hun publiek.    

In de context van het theater wordt die spanning nog scherper. Wie kijkt hier eigenlijk mee? Wat betekent het om dít publiek op speelse wijze te verleiden en bewust te maken van de sensualiteit van deze dans? Het is een boeiend vraagstuk, en 'Clusterfuck' beantwoordt het met precisie: de performers dirigeren zelf de blik en de perceptie van hun publiek.

Wanneer de dansers ten slotte opkomen met de Palestijnse vlag, wordt duidelijk dat die regie een groter doel dient. Hun aanwezigheid op TAZ is niet neutraal. Het is een solidair statement, en het maakt de onderlinge zorg die de hele voorstelling doortrekt plots expliciet politiek.

Wat je in 'Clusterfuck' ziet, is een groep die zich als een zwerm spreeuwen moeiteloos van vorm laat veranderen. Wat je niet ziet, is hoe subtiel elke danser voortdurend diens buren aftast, zich aanpast, meebeweegt. Precies die onzichtbare afstemming is wat deze voorstelling draagt en wat maakt dat 'Clusterfuck' na afloop bijblijft. ‘Clusterfuck’ toont een collectief dat, met alle verschillen incluis, luid en duidelijk zegt: dit zijn wij, dit doen wij en wij zijn hier.